Wie waren de 34 mannen die met de O13 op mysterieuze wijze zijn verdwenen?

Nog altijd is de redactie op zoek naar beeldmateriaal en verhalen.
Kunt ons helpen? Mail dan naar info@o13stillonpatrol.nl

Hubertus Jacobus Seraphinus Maria Albregts (27)
Matroos 1e klasse
Hubert had zich vrijwillig bij de marine aangemeld. Zijn ouders waren gescheiden en met vier kinderen was het in de crisis geen gemakkelijke tijd. Hubert moest zelfs zijn studie afbreken. Hubert heeft zijn enige kind nooit gekend. De vrouw van Hubert was nog maar kort in verwachting toen Hubert plotseling moest vertrekken met de O13. Zijn dochter Ingrid werd geboren in 1940. Haar moeder, die waarschijnlijk alles had verdrongen, wilde maar weinig vertellen over vader.
Willem Ausum (35)
Sergeant Machinist
Het verlies van Willem werkt nog altijd generaties door. Eén van zijn kleindochters had voor een scriptie het verhaal van haar opa en de O13 als onderwerp genomen. Op het moment dat zij haar scriptie moest verdedigen namen de emoties onverwacht de overhand. Ze schrok er van, want zelf had zij haar opa nooit gekend. Oma, de vrouw van Willem, praatte nooit over wat er was gebeurd.
Antonius Sander van Battum (18)
Seinersmaat
Ton van Battum kwam in 1939 bij de marine, nadat hij zijn opleiding bij Radio Holland had afgebroken. Toen de oorlog uitbrak was hij nog in opleiding in de marinekazerne in Amsterdam. Op 15 mei wist hij met de Scheveningen 6 te ontsnappen naar Engeland, waar hij werd toegewezen aan de onderzeedienst. Ton was aan boord het jongste bemanningslid. Volgens Het Rode Kruis was Ton gesneuveld op 20 juni 1940, toevallig ook de verjaardag van zijn broer Bob.
Jan Adriaan Buijs (28)
Officier Marine Stoomvaartdienst 2e klasse
Op 9 augustus 1940 plaatsten de ouders van Jan een overlijdensbericht in de krant te Malang, Indonesië. Tussen Engeland en het toen nog vrije Indonesië was nog gewoon contact. Ondertussen wist Mary de Booij, de echtgenote van Jan die in Nederland woonde, nog van niets. Zij was net bevallen van een gezonde dochter, Elly.
Julianus Johannes Antonius Cadot (26)
Korporaal Torpedomaker
De burgemeester en pastoor zijn samen aan huis geweest om te vertellen dat Jules werd vermist. Jules was de derde zoon die familie Cadot in de oorlog verloor. Het was een grote slag voor de familie. De impact was zo groot, dat er nooit meer over werd gesproken. De radio ging uit als er muziek werd gespeeld.
Thomas Dam (31)
Korporaal Konstabel
De vader van Thomas is koopman in goud en uit zijn tweede huwelijk worden in Amsterdam vier kinderen geboren. Thomas is als tweede kind de oudste zoon. Als hij net 18 jaar is vertrekt hij naar Rotterdam. Hij trouwt in 1935 met Alberdina Schaart en datzelfde jaar wordt de eerste van drie zonen geboren. Een jaar eerder overleed de moeder van Thomas en een paar jaar later zijn jongste broer. Begin 1940 verliest Thomas ook zijn vader, om zelf in juni van dat jaar met de O13 nooit meer terug te keren.
Jan Drijver (21)
Stoker-Olieman ZM
De Noord-Hollandse Jan hield er van om er goed en altijd verzorgd uit te zien. De vader van Jan was erg ziek en zijn been was zelfs afgezet. Toen het bericht kwam dat de O13 met Jan werd vermist raakte dat het gezin Drijver diep. Moeder Drijver had het er erg zwaar mee en daardoor stond het jongere zusje van Jan er alleen voor.
Antonius Petrus van Elswijk (31)
Korporaal Monteur
Toon was kort voor de oorlog ingekwartierd op kamers in de Linnaeusstraat in Amsterdam, omdat hij opleiding volgde op de marinekazerne in Amsterdam. Eenmaal terug in Den Helder werd hij geplaatst op de O13. Hij moest invallen voor een bemanningslid dat zijn been had gebroken, omdat er een torpedo op was gevallen. De familie van deze man woonde in dezelfde straat als de ouders van Toon in Den Helder. Nadat zij hoorden dat de O13 werd vermist en Toon mogelijk was gesneuveld zijn zij verhuisd. Uit schaamte, hoewel ze er natuurlijk niets aan konden doen.
Cornelis Leendert van Gend (23)
Matroos 1e klasse
Kees had met zijn 23 jaar al heel veel ervaring op onderzeeboten. Hij begon zijn loopbaan bij de Koninklijke Marine op 14 maart 1934 als lichtmatroos in Vlissingen. Nadat hij een periode op de Hertog Hendrik had gevaren werd hij in 1935 bij de onderzeedienst geplaatst. Hij vertrekt op 6 mei 1936 als matroos der tweede klasse naar Nederlands Oost Indië en wordt ook daar bij de onderzeedienst geplaatst. Tijdens zijn verblijf in Nederlands Oost Indië wordt hij bevorderd tot matroos der eerste klasse. In Augustus 1939 keert Kees terug naar Nederland en wordt op 26 oktober 1939 aan boord van Hr. Ms. O13 geplaatst.
Brian Ernest Greswell (22)
Lieutenant RN
Ian was de lievelingszoon van het gezin Greswell. Zijn moeder Grace kon zich niet neerleggen bij het verlies van haar zoon en hield innig contact met de Nederlandse marine of de O13 misschien toch nog ergens was opgedoken. Ian schreef zijn moeder vlak voor vertrek uit Dundee een brief, waarin hij eindigde met de tekst: “… to warn you not to worry if you don’t hear any more from us for about 14 days …”
Cornelis Albert Havenaar (27)
Koksmaat
Cor moest op 9 mei wachtlopen. Toen brak de oorlog uit en moest hij plotseling weg. Nog even ging hij kijken bij zijn slapende 3-jarige dochter. Of hij had aangevoeld dat hij haar nooit meer zou zien. Het laatste beeld van Cor is het lichtje van zijn sigaret, terwijl hij nog even omkeek en wegfietste.
Gijsbert Johannes Heikamp (26)
Korporaal Machinist
Toen de echtgenote van Gijsbert in 1947 wilde hertrouwen moest zij verplicht advertenties in de krant plaatsen om haar voornemen voor een tweede huwelijk bekend te maken en haar wettige echtgenoot op te roepen, mocht deze nog in leven zijn. Het lichaam van Gijsbert was namelijk nooit gevonden en in theorie kon hij zich nog ergens in het buitenland bevinden. In het archief van Alkmaar is de overlijdensakte van Gijsbert terug te vinden. Op 19 juli 1948 is hij net als vele van zijn maten pas jaren na hun vermissing ingeschreven.
Franciscus Josephus van Hilst (28)
Matroos 1e klasse
Al snel na het vertrek van de O13 en de capitulatie probeerde de familie van Frans in contact met hem te komen via het Rode Kruis. Slechts 25 woorden lang mochten de briefjes zijn. Helaas werden Frans en de O13 al vermist toen het eerste briefje in Engeland arriveerde.
Willem van den Hoff (35)
Majoor Machinist
Willem van den Hoff liet bij zijn vertrek op 9 mei 1940 een gezin achter met drie kinderen. Dat zijn vrouw inmiddels in verwachting was geraakt van een vierde kind wist hij niet. Over de dood van man en vader werd in het gezin van den Hoff niet gepraat. Deze werd letterlijk doodgezwegen.
Lodewijk Laan (19)
Matroos 2e klasse
Lo had vrijwillig getekend, maar kreeg daar spijt van toen hij op 6 maart 1940 het gebons hoorde van de mannen binnenin de O11. De O11 zonk na een ongeluk in de haven van Den Helder. Omdat Lo zo tenger was, moest hij in de hulzen van de torpedobuizen kruipen om ze schoon te maken. Dat deed heel zeer aan zijn schouders. Op 9 mei kwamen zijn moeder en oudste zus hem voor het laatst tegen. Hij was onderweg op zijn fiets om zijn maten te roepen. Die nacht vertrok de O13 om nooit meer terug te keren.
Petrus Leonardus Lutter (29)
Kwartiermeester
Piet Lutter stapte met een hoofd vol zorgen op 9 mei 1940 aan boord van de O13. Zijn vrouw had tuberculose en voor hun tweejarig zoontje Piet moest hij een ander onderkomen vinden bij oma in Rotterdam. Op een brief van moeder Lutter, naar aanleiding van de geruchten die de ronde gingen over de O13, antwoordde de marine in Den Helder “In antwoord op Uw schrijven dele ik U mede, dat Uw Zoon met de Hr. Ms. O13 naar het buitenland is vertrokken. Verdere inlichtingen omtrent hem zijn dezerzijds niet bekend.”
Hugh Phimister McDonald (26)
Leading Telegrafist RN
Hugh was de zoon van John en Maggie McDonald in Fareheim, Hampshire. Hugh was getrouwd met Winifred in 1938. Waarschijnlijk had hij twee zonen, Brian en Graham. Van Hugh zijn twee foto’s bekend, een trouwfoto en een foto met een klein kind, mogelijk één van zijn kinderen.
Antonie Middelink (30)
Korporaal Telegrafist
“Ik kan u mededelen dat ik kerngezond op het ogenblik thuiszit met 2 dagen verlof” schreef Anton aan zijn ouders op 7 maart 1940. Op 6 maart bevond Anton zich op het dek van de O11 die jammerlijk verongelukte in de haven van Den Helder. Er waren dodelijke slachtoffers maar Anton ontsnapte aan dit drama, om daarna geplaatst te worden op de O13.
Willem Anthonie de Moel (34)
Korporaal Machinist
In 1938 werd het 40-jarige regeringsjubileum van Koningin Wilhelmina gevierd. In de haven van Amsterdam waren alle boten vrolijk met vlaggen uitgedost. Zo ook de O13. Willem nodigde zijn broer en neefje Joop van amper 4 jaar uit aan boord. Ondanks de jonge leeftijd maakte het bezoek een onuitwisbare indruk op de kleine Joop. “Ome Willem was mijn lievelingsoom. Ik weet nog hoe ik in de buis keek waar de periscoop in verdween. Ome Willem trok me naar achter. M’n petje was er bijna in gevallen.”
Jan Johannes Mooldijk (32)
Bootsman
Cornelia Prins, echtgenoot van Jan, wandelt eind november huilend naar haar ouders. In een brief van het Rode Kruis staat dat Jan wordt vermist. Zoon Jan, 5 jaar oud en bungelend aan de arm van zijn moeder, herinnert het zich nog heel goed. Wat hij zich niet meer kan herinneren of hij eigenlijk wel afscheid heeft kunnen nemen van zijn vader.
Johannes Dirk Nagelhout (25)
Matroos 2e klasse ZM
Johannes was als vierentwintig jarige begin september 1939 in Den Helder toen hij bij de onderzeebootdienst werd ingedeeld. Volgens de laatste kaartjes, die zijn familie van hem ontving, had hij nog niet zo veel te doen, maar was het eten goed. “Best eten, al een vette hap gehad” schreef hij. Omdat Johannes werd vermist en niet opgegeven was als gesneuveld, hielden zijn moeder en later zijn zus hun hele leven de voordeur op een kier. Hij kon immers nog thuiskomen.
Jacobus Otto Nieuwenhuis (20)
Luitenant ter zee 3e klasse
Koos was in 1937 in Groningen toegelaten als adelborst tot het Koninklijk Instituut van de Marine. Op 8 april 1940 werd hij beëdigd als officier. Zijn eerste plaatsing was op de Hr. Ms. Johan Maurits van Nassau. Dit schip werd vlak voor de capitulatie op 14 mei door Duitse bommenwerpers beschoten en geraakt. Nadat brand was uitgebroken ontplofte het schip en verdween in de golven. Koos ontsnapte aan de dood en vertrok met een ander marineschip naar Engeland, waar hij werd toegevoegd aan de bemanning van de O13
Hendrikus Reijtenbach (31)
Sergeant Torpedomaker
Joke, de oudste dochter van Henk was 10 jaar toen haar vader op 9 mei vertrok. Veel weet ze er niet meer van. Wel dat Henk afscheid had genomen. Henk was een knutselaar en mocht graag schilderen. Joke heeft altijd een stille hoop gehad dat haar vader misschien toch nog terug zou komen.
Friedrich Heinrich Rienstra (18)
Matroos 3e klasse
De oudere broer van Henk sprak weinig over het verlies van zijn broer. Hij vaarde ook en als hij dan nabij het Skagarak (waar de O13 waarschijnlijk is verdwenen) kwam, overviel hem altijd een ongewis gevoel. Na zijn overlijden vond zijn vrouw in het familie-fotoalbum, op de achterkant van een foto van Henk, de tekst: “Mijn innig geliefde broer, waar ben jij. Alleen God weet het.”
Dirk Schaatsbergen (29)
Korporaal Machinist
Dirk was zoon van een watermolenaar in de Beemster. Maar Dirk wilde zelf liever iets doen in de werktuigbouwkunde. Alleen is dat nooit gelukt. Het waren voor de oorlog moeilijke jaren en door de crisis belandde Dirk uiteindelijk bij de marine. Dirk werd geplaatst op de mijnenveger Hr. Ms. Willem van Ewijck. Dit schip liep op 8 september 1939 bij West-Terschelling op een Nederlandse mijn. Daarbij kwamen 30 personen om het leven. Dirk raakte gewond, maar overleefde het ongeluk, om daarna op de O13 te worden geplaatst.
Cornelis Selderbeek (37)
Sergeant Monteur
Het verlies van Cees wordt als een groot verlies ervaren en is een grote slag voor Jannetje die tijdens de oorlog inmiddels in IJmuiden woont. Tot overmaat van ramp krijgt zij in de oorlog een hoge Duitse militair ingekwartierd. De witte marinepet van haar man hangt tot ergernis van deze Feldwebel aan de kapstop, maar Jannetje weigert de pet weg te halen. Zo weigert Jannetje ook haar trouwring af te doen. Ver na de oorlog hertrouwt ze en zal tot haar dood altijd twee trouwringen blijven dragen.
Johannes Andries Sillevis (24)
Luitenant ter Zee 3e klasse
Jan en Mies waren net verloofd en hadden de trouwdatum voor hun huwelijk vastgesteld. Toen brak de oorlog uit en Jan moest onmiddellijk in actieve dienst. Bij het nichtje van Jan ontbreekt nog altijd het derde deel van “Onze vaderlandse geschiedenis” in de boekenkast. Die had ome Jan meegenomen aan boord van de O13. De boot waarover hij vertelde dat het zo ijs en ijs koud was als je ’s nachts, als de boot boven water dreef, moest wachtlopen. En glad!
William James Snijder (31)
Luitenant ter zee 2e klasse KMR OV
William is nog geen vijf jaar oud als zijn vader overlijdt. William trouwt in 1937 met Julka Bratu en wonen in Rotterdam afwisselend bij zijn moeder en haar tweede man en bij de ouders van zijn vrouw. Al snel verhuizen ze naar Den Helder, Van Galenstraat 114, doch keren in 1938 terug naar Rotterdam om in november dat jaar naar Vlissingen te gaan. In 1940 wonen ze in Amsterdam, Valeriusplein 4a. Na het overlijden van William is zijn vrouw in 1942 teruggekeerd in Rotterdam. William en Julka hadden geen kinderen.
James Henry Spettigue (28)
Signalman RN
Jimmy deed aan boxen en was kampioen lichtgewicht in 1934. Maar die roem kon niet voorkomen dat sinds het verdwijnen van de O13 men niet goed wist hoe zijn naam moest worden geschreven. Op 28 juni 1940, in een document waarin de O13 werd afgeschreven, wordt hij S. Pettigrew genoemd. Op de herdenkingsmonumenten in Dundee en Den Helder wordt zijn naam met een “q” geschreven: Spettique. In Dundee is dit inmiddels hersteld.
Cornelis van der Veer (21)
Matroos 2e klasse
Leo keek op tegen zijn oudere broer Cor. Cor kon zwemmen als een vis en dat hij bij de marine terechtkwam was eigenlijk heel logisch. Leo volgde hem al snel. De laatste keer dat ze elkaar spraken was in de haven van IJmuiden. Met een pilsje er bij spraken zij over koetjes en kalfjes. Toen brak de oorlog uit en ontsnapten beide broers naar Engeland. Leo hoopte zijn broer er snel tegen te komen. Het liep anders. Op het mededelingenbord van de HMS Sumatra waar Leo op vaarde, moest hij tot zijn verdriet vernemen dat de O13 met zijn broer werd vermist.
Jordanus Adam van der Vliet (26)
Korporaal Monteur
Toen Daan plotseling vertrok liet hij zijn vrouw zwanger achter van hun zoon Eef. Het ontbreken van een vader is van grote invloed geweest op de jeugd van Eef. Hij heeft altijd het verlangen gehad zijn vader te kennen. Het verlies van Daan had zijn moeder stom geslagen. Ondanks dat zijn moeder een nieuwe relatie kreeg, weigerde zij haar trouwring af te doen.
Herman Vukkink (33)
Sergeant Machinist
Nog even snel op de foto. De O13 moest 9 mei plotseling vertrekken en Herman wilde nog snel met zijn gezin op de foto. In de achtertuin maakte hij het kiekje met zijn vrouw en enig kind. Herman had zijn pantoffels nog aan. Daarna werd Herman door zijn vrouw en zoon naar de O13 gebracht en hebben ze voor de laatste keer afscheid genomen.
Edward Herbert Vorster (34)
Luitenant ter zee 1e klasse
De laatste commandant van de O13 nam eind 1939 het roer in handen. Eddie Vorster, in 1905 geboren in Amboina Indonesië, was afkomstig uit een echte marinefamilie. Hij was de vierde van zes kinderen. Nabestaanden herinneren hem als een mooie blonde man met blauwe ogen in een indrukwekkend uniform. Een jaar na zijn opleiding in 1927 tot marineofficier aan het Koninklijk Instituut voor de Marine, trouwde hij met Jo de Korte in Den Haag. Dat ging niet zonder slag of stoot, want beide ouders weigerden toestemming. Eddie en Jo maakten hun huwelijk mogelijk door tussenkomst van de rechter. Waarom de ouders van Eddie en Jo tegen het huwelijk waren is onbekend. Eddie en Jo kregen 1 zoon.
Willem Albertus Wahlers (27)
Korporaal Torpedomaker
De vrouw van Wim was 5 maanden zwanger van hun eerste kind toen de O13 plotseling moest vertrekken. Wim was een echte marineman die al veel gevaren had. Met de KXVIII maakte hij al een wereldreis. Van die reis zijn filmopnames bewaart gebleven. Een schok ging er door zijn enige zoon heen toen deze beelden van zijn vader jaren later plotseling terugzag in een documentaire.