Banner boek & DVD

O13 Still On Patrol

De Koninklijke Marine verloor tijdens WOII zeven onderzeeboten. Zes verdwenen spoorloos. Vijf zijn er inmiddels teruggevonden. Hr. Ms. O13 is de laatste nog niet teruggevonden Nederlandse onderzeeboot. Sinds juni 1940 ligt het wrak ergens op de bodem van de Noordzee. Wat er precies met de O13 is gebeurd is een groot mysterie.

Vanaf begin 2012 volgen drie filmmakers de verrichtingen van de Koninklijke Marine, interviewden zij diverse nabestaanden én probeerden zij met behulp van historici en auteurs het mysterie te ontrafelen. De documentaire ‘O13 Still On Patrol’ is inmiddels uitgezonden op 1e pinksterdag, zondag 8 juni om 19:15 uur, op Nederland 2. De uitzending is nog terug te kijken via Uitzending Gemist.

Hieronder het verhaal van de filmmakers.

Van een kleine film tot mega-project.

Na de vondst van de KXVI in oktober 2011 was de O13 de nog enige vermiste onderzeeboot uit de Tweede Wereldoorlog. Omdat het verhaal van de O13 ons al jaren boeide besloten wij een film over de O13 te maken. Toevalligerwijs bleek de Koninklijke Marine een expeditie te plannen en was zeer enthousiast over onze plannen. Aanvankelijk gingen wij er vanuit dat het project misschien een half jaar zou duren. Dat bleek een flinke misrekening. De geplande expeditie kon niet doorgaan en werd een paar maanden doorgeschoven.

Laan

Omdat inmiddels de herdenking van 4 mei naderde (2012) moesten we gaan filmen. We wisten dat enkele nabestaanden de bijeenkomst in Den Helder zouden bezoeken. Alleen was er nog altijd geen financiering. Gelukkig bleek het Vfonds bereidt een deel van onze kosten te betalen. Ook enkele omroepen hadden ondertussen van onze plannen gehoord en uiteindelijk sloot Omroep MAX zich bij ons aan.

De filmplannen groeiden langzaam uit tot een mega-project. We kwamen in contact met modelbouwer Fred Huijgen en vroegen hem een schaalmodel van de O13 te bouwen. Met dit model maakte we in het sonarbad van de marine speciale opnames. Om de geschiedenis van de O13 goed vast te leggen was Nederland te klein. De archieven in Londen, Dundee (Schotland) en Freiborg kwamen op ons verlanglijstje. We kregen daarbij de hulp van auteur Tonny Froma, U-boot kenner Axel Niestlé en marine historicus Andrew Jeffrey. Zij werden belangrijke sprekers in onze film.

Het boek.

Aan het begin van het project hadden we van de marine een bescheiden adressenbestand van nabestaanden gekregen. Deze begon al snel na de start van ons project te groeien. Nadat we een flink aantal nabestaanden hadden geïnterviewd voor de documentaire, kwam in november 2012 de zoektocht naar nabestaanden stil te liggen. Voor de film hadden we genoeg gesprekken opgenomen.

In onze lijst met nabestaanden van de bemanningsleden zaten echter nog steeds gaten. Dat was ook amateur-genealoog Ludmilla van Santen opgevallen en zij bood haar diensten aan om de lijst te completeren. Daarmee kwam de zoektocht in binnen- en buitenland pas echt op gang. In een paar maanden werden enorm veel nabestaanden gevonden en daarmee weer nieuwe verhalen, spullen en foto’s. Een fantastische prestatie, maar helaas inmiddels veel te veel om allemaal in een film te stoppen.

Tridens

En dat zou zonde van al het werk zijn. Een boek maken zou een goede oplossing zijn, maar dat was iets wat wij nog nooit hadden gedaan. Ook hier bleek het mysterie van de O13 als een magneet mensen belangeloos aan te trekken. Ontwerpers Rob en Jantine van der Doe boden hun creatieve diensten aan en samen met Tonny Froma werd er tot in de late uurtjes aan het boek geschreven, herschreven en weer herschreven. Op 4 mei 2013 werd in Den Helder het eerste exemplaar aan oud onderzeeboot commandant Piet de Jong overhandigd. U kunt dit boek bestellen op deze website.

Afscheidsceremonie.

In de afgelopen twee jaar interviewden we diverse nabestaanden, maakten we opnames in Nederland, Engeland, Schotland en Duitsland. En onze camera voer maar liefst met twee expedities mee. Onze bescheiden website dong tot onze verbazing plotseling mee naar een prijs, de Online Publiekprijs 2012. We eindigden in de top 10! Daarnaast kreeg de website ook een Engels deel en een Twitter account en een Facebook pagina.

Ceremonie

Alleen de O13 werd niet gevonden.

Het vinden van het wrak zou in onze plannen het einde van de film moeten worden. Tijdens een opname in Dundee (Schotland) ontdekten we dat er ook nog een andere zoektocht was. De zoektocht naar “afscheid”. De dochter van koksmaat Havenaar gooide in de haven Dundee een paar bloemen in het water. Dit was voor haar het moment waarop zij afscheid nam van haar vader. Die gebeurtenis zette ons aan het denken. Waarom zouden we niet onderzoeken of we voor alle nabestaanden zo’n afscheid zouden kunnen organiseren?

In eerste instantie vond de marine dit een raar idee. Afscheid nemen door bloemen op zee te strooien deed je pas als een wrak was gevonden. Maar al snel zag men in dat een ceremonie voor de vele hoogbejaarde nabestaanden waarschijnlijk de enige mogelijkheid zou zijn om bij leven afscheid te kunnen nemen.

Archief

Daarom werd op 3 juni 2013 door de Koninklijke Marine een grootse afscheidsceremonie opgetuigd. Ruim 275 nabestaanden waren daarbij aanwezig. Vanaf het achterdek van een groot marineschip werden kransen en bloemen in het water geworden. Er waren gasten uit binnen en buitenland en zelfs hoog bezoek van vice-admiraal Borsboom. Symbolisch dook een moderne onderzeeboot tijdens de ceremonie onder water. Voor velen werd deze ceremonie het definitieve afscheid.

De documentaire en de DVD

Van alle opnames werden afgelopen najaar twee films van 50 minuten gemonteerd. Omroep MAX was zeer enthousiast over het resultaat. Maar tot ons verdriet besloot de netmanager van Nederland 2 anders. Voor uitzending bleef het toch bij 1 aflevering van 50 minuten. En deze was dus te bewonderen op 8 juni van dit jaar.

Ondanks dat wij als makers zeer tevreden zijn met deze prachtige uitzending en de documentaire alle lof kreeg, vonden de makers dat het complete verhaal eigenlijk niet verteld was. Daarom is de complete documentaire (totaal 100 minuten) inmiddels op DVD verschenen. En op deze DVD zijn nog voor 20 minuten aan allerlei extra bonusfilms toegevoegd. Kortom, voor de echte liefhebber een must have die ook via deze website is te bestellen!

Spoelstra

Ook na 8 juni zullen we het verhaal van de O13 blijven volgen. Wij zijn dit avontuur gestart omdat we het verhaal van de O13 een mooi verhaal vonden en ondertussen hebben we een nauwe band opgebouwd met vele nabestaanden. De Koninklijke Marine blijft ondertussen ook gewoon doorzoeken. Helaas geplaagd door slecht weer, beperkte financiële middelen en afhankelijk van de beschikbaarheid van specialistische schepen en apparatuur uit de offshore.

Wij danken iedereen voor zijn of haar hulp bij maken van de film en het boek. De zoektocht is nog niet ten einde. De O13 is nog steeds ‘Still On Patrol.’

Erik, Machiel en Wilco.